นวัตกรรมวัสดุปลูกชุมชน “กลุ่มดอกไม้อารมณ์ดีบ้านนางแลใน” ดันลดเผาลดฝุ่น
นวัตกรรมวัสดุปลูกชุมชน “กลุ่มดอกไม้อารมณ์ดีบ้านนางแลใน” ขับเคลื่อนเกษตรปลอดการเผา ลดฝุ่น PM 2.5 อย่างยั่งยืน
สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) ได้รับการสนับสนุนทุนวิจัยจากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ในการดำเนินโครงการ “การปลูกเลี้ยงไม้ดอกไม้ประดับเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มและลดมลภาวะฝุ่น PM 2.5” โดยมุ่งเน้นพื้นที่จังหวัดเชียงรายและพะเยา ซึ่งเป็นพื้นที่ประสบปัญหาคุณภาพอากาศจากค่าฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM 2.5 เกินมาตรฐาน และมีจำนวนจุดความร้อน (Hotspot) สูงในช่วงฤดูแล้ง อันเป็นผลมาจากพฤติกรรมการเผาเศษวัสดุทางการเกษตรที่ยังคงพบอย่างต่อเนื่อง โดยส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากเศษวัสดุเหลือทิ้ง เช่น ตอฟาง ตอข้าวโพด และเศษพืชต่าง ๆ ให้เปลี่ยนมาใช้กระบวนการย่อยสลายและหมัก เพื่อนำกลับมาใช้เป็นวัสดุปลูกหรือวัสดุปูคลุมดิน ช่วยปรับปรุงโครงสร้างดินเพิ่มอินทรียวัตถุ และลดปริมาณการเผาไหม้ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของภาวะหมอกควันและฝุ่น PM 2.5 ทั้งยังเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มจากทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชน ส่งเสริมให้เกิดการจัดการเกษตรที่ยั่งยืนมากยิ่งขึ้นในระยะยาว
จากการติดตามผลการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง พบว่าเกษตรกรมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการจัดการวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรจากการเผามาเป็นการนำซังข้าวโพดและฟางข้าวมาใช้เป็นวัสดุคลุมดินรวมถึงการรวบรวมเศษใบไม้มาหมักเป็นปุ๋ยอินทรีย์และวัสดุปลูก ซึ่งช่วยลดต้นทุนการผลิต เพิ่มอินทรียวัตถุในดิน และสร้างมูลค่าเพิ่มจากทรัพยากรที่มีอยู่ในท้องถิ่น
ตัวอย่างกลุ่มเกษตรกร กลุ่มดอกไม้อารมณ์ดีบ้านนางแลใน จ.เชียงราย แสดงให้เห็นถึงความก้าวหน้าในการขับเคลื่อนโครงการที่มุ่งเน้นในการลดการเผาและพัฒนาระบบจัดการเศษวัสดุอย่างยั่งยืน ช่วยลดจุดความร้อน ลดฝุ่น PM 2.5 พร้อมทั้งสร้างตราสินค้าและเพิ่มรายได้ให้ชุมชน สะท้อนผลลัพธ์เชิงรูปธรรมด้านการยกระดับคุณภาพสิ่งแวดล้อมและเศรษฐกิจท้องถิ่นในจังหวัดเชียงราย
รูปที่ 1 การทำวัสดุปรุงดินจากเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร กลุ่มดอกไม้อารมณ์ดีบ้านนางแลใน
ต.นางแล อ.เมือง จ.เชียงราย
รูปที่ 2 การจัดแสดงผลิตภัณฑ์ และการจำหน่ายวัสดุปลูก ของกลุ่มดอกไม้อารมณ์ดีบ้านนางแลใน
ต.นางแล อ.เมือง จ.เชียงราย
