งานช้างสุรินทร์ไม่กินสุรา ถอดบทเรียนความปลอดภัยได้ผล ผนึกกำลังบังคับใช้กฎหมาย ลดการกระทำผิด 85%

งานช้างสุรินทร์ไม่กินสุรา ถอดบทเรียนความปลอดภัยได้ผล ผนึกกำลังบังคับใช้กฎหมาย ลดการกระทำผิด 85% ผลสำรวจงานช้างปลอดภัยเอกฉันท์ 96% ย้ำข้อเสนอยกระดับจัดงานให้สัมผัสวิถีคนกับช้าง สินค้าชุมชนกระจายรายได้ เพิ่มคุณค่าการท่องเที่ยวยั่งยืน

เมื่อเร็วๆนี้ เครือข่ายงดเหล้าภาคอีสานตอนล่าง เชิญภาคี 26 หน่วยงานที่รับผิดชอบความปลอดภัย สาธารณสุข รวมทั้งภาคีด้านการท่องเที่ยว วัฒนธรรม และผู้แทนสื่อมวลชน จัดเวทีสาธารณะ “บทเรียนงานช้างปลอดภัย : คุณค่า วิถีเดิม และความท้าทายใหม่ในการขับเคลื่อนสังคม” เพื่อถอดบทเรียนความสำเร็จกว่า 15 ปี และเสนอแนวทางยกระดับการจัดงาน

นายประภาส ศรีจันทร์เวียง รองผู้ว่าราชการจังหวัดสุรินทร์ กล่าวเปิดเวทีว่า ช้างกับคนสุรินทร์มีความผูกพันอย่างลึกซึ้ง อีกทั้งเป็นอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมและสร้างรายได้แก่จังหวัด อย่างไรก็ตาม ในอดีตการจัดงานเคยประสบปัญหาความรุนแรง การทะเลาะวิวาทโดยเฉพาะโซนแสดงดนตรี รวมทั้งอุบัติเหตุจากดื่มแล้วขับ ซึ่งเกือบทุกกรณีมาจากการเมาคึกคะนอง ซึ่งส่งผลต่อภาพลักษณ์และความปลอดภัยของประชาชน โดยตนเองเคยมีบทบาทในการร่วมจัดงานมาตั้งแต่บรรจุเป็นข้าราชการจนถึงปัจจุบัน ซึ่งบทเรียนที่ผ่านมา ทำให้ทุกภาคส่วนตระหนักว่าการควบคุมปัจจัยเสี่ยงอย่างจริงจังทำให้ปัญหาหลายอย่างลดลงไปมาก โดยวันนี้เราจึงมาร่วมกันถอดบทเรียน และร่วมกันวางแนวทางการจัดงานให้ปลอดภัยมากยิ่งขึ้น รวมทั้งข้อเสนอแนะต่อการจัดงานต่อไป

นายชนภัทร จันตา นักเรียน ม.5 โรงเรียนสุรวิทยาคาร เยาวชน YSDN และชมรมนักเรียนเพื่อนที่ปรึกษา ได้นำเสนอผลสำรวจนักท่องเที่ยวระหว่างจัดงานช้างปี 2568 กลุ่มตัวอย่าง 416 คน พบว่า ร้อยละ 96.15 เห็นด้วยอย่างยิ่งกับการจัดงานช้างแบบปลอดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และบุหรี่ โดยเหตุผลหลักร้อยละ 40.75 ช่วยลดการทะเลาะวิวาท ร้อยละ 27 ลดอุบัติเหตุทางถนน ขณะเดียวกัน ร้อยละ 62.5 ของผู้ตอบแบบสอบถามไม่ต้องการให้ธุรกิจเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เข้ามามีส่วนสนับสนุนงาน โดยคำถามมุมมองนักท่องเที่ยวในคุณค่าของงานช้าง 3 อันดับแรก ได้แก่ การสร้างรายได้และส่งเสริมการท่องเที่ยว (26.43%) การสะท้อนวิถีชีวิตคนกับช้าง (24.76%) และช้างในฐานะสัญลักษณ์อัตลักษณ์จังหวัด (18.77%) โดยมีข้อเสนอแนะให้เด็กเยาวชนมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆ เพื่อสร้างความภาคภูมิใจและร่วมสืบสานคุณค่าอย่างยั่งยืน ไม่ใช่เด็กเป็นเพียงคนมาชมงาน รวมทั้งตั้งข้อสังเกตว่าโซนสินค้าโอท็อปของจังหวัดไม่เด่นสง่างาม ควรจัดพื้นที่ให้เหมาะสม

นายคชภัค คงวัน ผู้ช่วยป้องกันจังหวัดสุรินทร์ ได้นำเสนอผลถอดบทเรียนกลุ่มความปลอดภัย โดยเฉพาะจะต้องปรับกลไกคณะทำงานควบคุมแอลกอฮอล์และปัจจัยเสี่ยงอื่นให้เข้มแข็งและบูรณาการกันมากขึ้น ทั้งฝ่ายปกครอง ตำรวจ กู้ภัย สาธารณสุข สรรพสามิต สถานพินิจฯ ศึกษาธิการจังหวัด สื่อมวลชน ซึ่งควรจะประชุมวางแผน กำหนดบทบาทหน้าที่ก่อนเริ่มงาน และมีข้อเสนอได้แก่ การเพิ่มแนวป้องกันบริเวณรั้วเพื่อป้องกันการโยนสิ่งของอันตรายเข้าในงาน การเพิ่มแสงสว่างในลานจอดรถและจุดอับสายตา การตรวจค้นอาวุธและสารเสพติดอย่างจริงจัง รวมถึงการสื่อสารเขตปลอดเหล้าให้ชัดเจนทุกทางเข้า ทั้งนี้เพื่อสร้างความมั่นใจแก่ประชาชนและนักท่องเที่ยว และรักษาภาพลักษณ์ของงานประเพณีระดับประเทศ อีกทั้ง เรื่องการจัดช่องทางเดินเข้างานบางจุดคนแออัดมาก ไม่มีช่องทางระบายคนเกรงว่าจะเกิดเหตุไม่คาดคิดเหมือนเหตุการณ์โศกนาฏกรรมที่ประเทศเกาหลีใต้ดังนั้นต้องวางจุดช่องทางออก มีป้ายให้เห็นชัดเจน

ขณะที่นางสาวขวัญทวี ไทยยิ่ง ที่ปรึกษาสภาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวจังหวัดสุรินทร์ เสนอผลแลกเปลี่ยนกลุ่มยกระดับงานช้างให้เพิ่มคุณค่ามากขึ้น โดยเข้าใจข้อจำกัดของฝ่ายราชการที่ต้องรองบประมาณในช่วงเดือนพฤศจิกายน ทำให้การเตรียมการกระชั้นชิด อีกทั้งรูปแบบงานมีความซ้ำเดิม ควรเพิ่มกิจกรรมสร้างสรรค์ และการมีส่วนร่วมของประชาชน และเยาวชนสุรินทร์มากกว่านี้ เพื่อตอบโจทย์การท่องเที่ยวยุคปัจจุบันที่นักท่องเที่ยวอยากสัมผัสวิถีชีวิตคนกับช้าง และการกระจายรายได้ไปถึงชุมชนทั้งสินค้าชุมชน ชุมชนท่องเที่ยว เหมือนเป็นเทศกาลตลอดทั้งเดือน และมีจุดท่องเที่ยวหลายประเภทไม่กระจุกตัวในเขตเมือง เป็นต้น อีกทั้ง ได้พูดคุยกันในเรื่องบทบาทของหมู่บ้านช้าง ในช่วงเทศกาลควรมีบทบาทมากกว่านี้หรือไม่ เพื่อให้นักท่องเที่ยวได้สัมผัสวิถีชีวิตของชาวช้างอย่างแท้จริง ลดภาระต้นทุนการเคลื่อนย้ายช้างเข้าเมือง และสร้างรายได้สู่เศรษฐกิจฐานรากโดยตรง

ด้านนายมงคล ปัญญาประชุม ผู้จัดการสำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า ภาคอีสานตอนล่าง ในนามผู้จัดเวที กล่าวว่า จากเก็บข้อมูลการทำผิดกฎหมายควบคุมแอลกอฮอล์ บุหรี่ไฟฟ้า น้ำกระท่อม โดยในปี 2562 พบผู้กระทำผิดกว่า 152 รายใน (ในจำนวนนี้เป็นเยาวชนต่ำกว่า 20 ปี จำนวน 62 คน) และแต่ละปีมีจำนวนลดลงต่อเนื่อง ล่าสุดปี 2568 มีผู้ทำผิด 22 ราย ซึ่งลดลงจากปี 2562 กว่าร้อยละ 85.5 อย่างไรก็ตาม ยังพบเยาวชนต่ำกว่า 20 ปี กระทำผิด 6 ราย แม้ว่าจะลดลงจากปี 2562 ร้อยละ 90 ก็ตาม ยังสะท้อนปัญหาที่เยาวชนยังเข้าถึงแอลกอฮอล์โดยง่าย

นอกจากนั้น ปี 2562 พบสถิติเกิดอุบัติเหตุจากการดื่มสุรา 44 ราย มีเหตุทะเลาะวิวาทนอกพื้นที่งาน 31 ราย ล่าสุดนั้น อุบัติเหตุรอบงานลดลงมาก แต่ยังมีผู้เสียชีวิตจากดื่มแล้วขับบริเวณรอบงาน 1 รายเป็นเยาวชนอายุเพียง 13 ปี ส่วนการทะเลาะวิวาท ไม่มีรายงานในปีที่ผ่านมา ยกเว้น มีเหตุที่ต้องระงับในบริเวณโซนดนตรี โดยเฉพาะในวันสุดท้ายที่วงดัง คาราบาว มาเล่นปิดเทศกาล

โดยข้อสรุปจากการถอดบทเรียนเวทีสาธารณะครั้งนี้ จะได้รวบรวม และนำเสนอแก่รองผู้ว่าราชการจังหวัดสุรินทร์ และการหารือกับในเครือข่ายภาคประชาสังคมในการร่วมคิดร่วมทำเพื่อให้เทศกาลช้างมีคุณค่าและเสริมการท่องเที่ยวที่ยั่งยืน นายมงคล กล่าวทิ้งท้าย