จากความตั้งใจสู่ผลสัมฤทธิ์
สวพส. คว้ารางวัลเกียรติยศ ได้รับรางวัล UNPSA พร้อมรางวัลเลิศรัฐ ประจำปี 2569 3 รางวัล ได้แก่ รางวัลคุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ PMQA 4.0 ระดับ Significance (พัฒนาจนเกิดผล) หมวด 3 ด้านการมุ่งเน้นผู้รับบริการและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย รางวัลบริการภาครัฐ ประเภทยกระดับตอบโจทย์ตรงใจ ระดับดี และรางวัลการบริหารราชการแบบมีส่วนร่วม ประเภทเลื่องลือขยายผล ระดับดี รวม 5 รางวัล
ในปี 2569 สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) หรือ สวพส. คว้ารางวัลเลิศรัฐ จากสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (สำนักงาน ก.พ.ร.) โดย สวพส. ได้รับรางวัลเกียรติยศ มอบให้หน่วยงานที่ได้รับรางวัลอันทรงเกียรติ UN Public Service Awards (UNPSA) 2026 ในสาขาการมีส่วนร่วมและการสร้างความร่วมมือของพลเมืองในการตัดสินใจที่ทั่วถึง (Participation and public engagement for inclusive decision-making) จากผลงานความสำเร็จ “แผนที่แห่งชีวิต: แผนที่แห่งการพัฒนาที่ยั่งยืน” (Map4All: Inclusive Mapping for a Sustainable Future) พลิกผืนป่าด้วย “แผนที่แห่งชีวิต” นวัตกรรมการพัฒนาพื้นที่สูงเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนระดับโลก ซึ่ง สวพส. นำนวัตกรรม “แผนที่การใช้ประโยชน์ที่ดินรายแปลง” มาใช้แก้ไขปัญหาความขัดแย้งด้านที่ดินในพื้นที่อำเภอแม่จริม จังหวัดน่าน โดยเชื่อมความร่วมมือระหว่างภาคประชาชน หน่วยงานภาครัฐ และภาคีเครือข่าย จัดทำฐานข้อมูลที่ดินในระบบดิจิทัลร่วมกัน เพื่อกำหนดขอบเขตพื้นที่ป่าและที่ทำกินอย่างชัดเจน
ผลสำเร็จที่เกิดขึ้นคือ เกษตรกรบนพื้นที่สูงได้รับสิทธิอยู่อาศัยและทำกินอย่างถูกต้องตามกฎหมาย 100% พื้นที่ปลูกข้าวโพดลดลงจาก 31,735 ไร่ เหลือ 720 ไร่ เพิ่มพื้นที่ป่าและพื้นที่สีเขียว 35,166 ไร่ ลดปัญหาไฟป่าและ PM2.5 และเพิ่มรายได้เฉลี่ยเป็น 104,212 บาทต่อครัวเรือนต่อปี ปัจจุบันแนวทางดังกล่าวขยายผลไปยังประชาชนบนพื้นที่สูงกว่า 39,553 ครัวเรือน
นอกจากนี้ สวพส. ยังได้รับ รางวัลบริการภาครัฐ ประเภทยกระดับตอบโจทย์ตรงใจ ระดับดี จากผลงาน “One-Stop Information Hub ฐานข้อมูลพลิกฟื้นเกษตรไร้ควัน” ที่นำข้อมูลระดับรายแปลงและเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้สนับสนุนการวางแผนแก้ปัญหาฝุ่นควันในพื้นที่อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ ช่วยให้หน่วยงานต่าง ๆ ทำงานร่วมกันได้ตรงจุดมากขึ้น โดยพื้นที่เผาไหม้ในชุมชนต้นแบบลดลง และเกษตรกรนำร่องมีรายได้จากพืชทางเลือกมูลค่าสูงรวมกว่า 14 ล้านบาท
อีกหนึ่งรางวัลคือ รางวัลการบริหารราชการแบบมีส่วนร่วม ประเภทเลื่องลือขยายผล ระดับดี จากผลงาน “องค์ความรู้ สู้ความจน” ที่นำองค์ความรู้จากพื้นที่ต้นแบบบ้านปางยางไปขยายผลในบ้านขุนกูน บ้านสกาด และบ้านดอยติ้ว จังหวัดน่าน โดยส่งเสริมการปรับระบบเกษตรที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ควบคู่กับการฟื้นฟูป่าและสร้างอาชีพที่หลากหลาย ส่งผลให้ชุมชนสามารถดูแลป่าชุมชน 3,500 ไร่ คืนผืนป่าและปรับระบบเกษตรนำร่อง รวมถึงลดจุดความร้อนได้อย่างต่อเนื่อง
ขณะเดียวกัน สวพส. ได้รับรางวัลด้านการบริหารจัดการภาครัฐอย่างต่อเนื่องเป็นปีที่ 2 ได้แก่ รางวัลคุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ 4.0 (PMQA 4.0) ระดับพัฒนาจนเกิดผล (Significant) และรางวัลคุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ หมวด 3 ด้านการมุ่งเน้นผู้รับบริการและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย จากการดำเนินงานที่มีผลกระทบต่อยุทธศาสตร์ประเทศและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน เท่าทันการเปลี่ยนแปลง สร้างนวัตกรรมการดำเนินงานทุกระดับ มีการนำเทคโนโลยีมาใช้เพื่อตอบสนองได้รวดเร็ว สร้างขีดสมรรถนะที่สูงขึ้น และมุ่งให้เกิดผลสัมฤทธิ์ในการบริหารงาน พร้อมสร้างคุณค่าให้แก่ประชาชนและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย โดยรางวัลทั้ง 5 รางวัล เกิดจากการทำงานร่วมกันของ สวพส. ชุมชน หน่วยงานภาครัฐ และภาคีเครือข่าย ที่ร่วมกันแก้ไขปัญหา พัฒนาคุณภาพชีวิต และดูแลทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่ จนนำไปสู่ผลสำเร็จที่เกิดขึ้นจริงและการพัฒนาพื้นที่สูงอย่างยั่งยืน
ชุมชนบนพื้นที่สูงอยู่ดีมีสุข ด้วยงานวิจัยและพัฒนา สืบสาน รักษา ต่อยอดงานโครงการหลวง ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 20 ปี สวพส. “การพัฒนาอย่างยั่งยืน”
Website: www.hrdi.or.th
Website อุทยานหลวงราชพฤกษ์ : http://www.royalparkrajapruek.org/
Facebook: สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง(องค์การมหาชน) – HRDI
Facebook: อุทยานหลวงราชพฤกษ์ Royal Park Rajapruek
YouTube: www.youtube.com/user/HRDIPublicOrg
LINE: https://lin.ee/vbnjJO8
